Σχεση & σεξουαλικοτητα

Οταν φευγει ο ερωτας...

Μακροχρόνιες σχέσεις ισχύουν στις μέρες μας ως σπάνιες περιπτώσεις. Κι αυτό οφείλεται, στο οτι πολλά ζευγάρια συνεχίζουν μετά από καιρό να αναζητούν τον έρωτα μέσα στη σχέση - αναφέρει ο θεραπευτής σχέσεων Holger Kuntze. Και κάπου εκεί, αδυνατούν να συνειδητοποιήσουν, πως έχουν αρχίσει ήδη εδώ και καιρό να αγαπούν αυτόν τον άνθρωπο.

Διαβάστε τις απαντήσεις που έχει δώσει ένας από τους κορυφαίους ψυχοθεραπευτές τις Γερμανίας και ειδικός σε θέματα σχέσης ζευγαριών. Όπως θα διαπιστώσετε και μόνοι σας, υπάρχουν πολλές καταστάσεις, τις οποίες αντιλαμβανόμαστε λάθος όταν βρισκόμαστε μέσα σε μια σχέση. Σκοπός της δημοσίευσης των απαντήσεων που έχει δώσει σε συγκεκριμένες ερωτήσεις ο θεραπευτής αυτός, είναι να βοηθήσουμε κάποια άτομα που βρίσκονται σε μια προβληματική σχέση και το έχουν ανάγκη, ώστε να δουν την πραγματική κατάσταση που επικρατεί μέσα στη σχέση τους και πέρα από τις παροπίδες που συνηθίζουν να φοράνε σε τέτοιες περιπτώσεις. Κι έτσι, ίσως αντιληφθούν πως τα πραγματικά προβλήματα δεν είναι αυτά που νομίζουν. Κι αν είναι ειλικρινείς μεταξύ τους, θα μπορέσουν να καταλάβουν πως η λύση στα περισσότερα προβλήματα τους βρίσκεται εκεί που δεν την περιμένουν: μέσα στους ίδιους, και είναι τόσο απλή!

Ερωτηση 1: "Αγάπη σημαίνει θέληση" (Lieben heißt wollen) είναι ο τίτλος του τελευταίου σας βιβλίου. Μήπως σημαίνει αυτό, πως πολλοί άνθρωποι δεν έχουν αρκετή θέληση ώστε να πετύχει η σχέση τους; Ή μήπως δεν είναι τόσο απλό;

Holger Kuntze: Όχι, είναι αρκετά δύσκολο. Τελευταία με επισκέπτονται πολλά ζευγάρια, τα οποία - όπως τα ψυχολογώ - έχουν μια καλή και σταθερή σχέση. Όμως μου εκφράζουν το παράπονο, πως τους λείπει το αίσθημα. Και η απάντησή μου είναι: αυτό που νομίζετε πως σας λείπει, δεν υπάρχει καν. Μπορείτε να το ζήσετε μόνο μέσα στον έρωτα - με την αγάπη όμως, δεν έχει τίποτε κοινό!

Ερωτηση 2: Κατά πόσο δεν είναι το ίδιο;

Holger Kuntze: Άν το παρατηρήσουμε από νευρολογική και φυσιολογική άποψη, αυτά τα δύο αισθήματα ενεργοποιούνται σε δυο εντελώς διαφορετικά σημεία του εγκεφάλου μας, και είναι συνδεδεμένα με εντελώς διαφορετικές διαβιβαστικές ουσίες. Το να είσαι ερωτευμένος, είναι μια έκτακτη επαναστατική κατάσταση, η οποία μπορεί να συγκριθεί με αυτή του να βρίσκεσαι σε αγώνα, να αισθάνεσαι το φόβο, να κάνεις κολουτούμπες με τρενάκι ή να καταναλώνεις ακόμη και κάποιες παραισθησιογόνες ουσίες. Ενεργοποιεί την πανιδική περιοχή του εγκεφάλου, και έχουμε την έκριση αδρεναλίνης και ντοπαμίνης. Είναι οι λεγόμενες δυνατές διαβιβαστικές ουσίες, οι οποίες δημιουργούν κάποιες "εκρήξεις" στις σωματικές μας αισθήσεις. Ο έρωτας αυτός δεν είναι κάτι για πάντα, επειδή ο οργανισμός μας αρχίσει να το ρυθμίζει ελαττώνοντας το. Αγάπη είναι αυτό, που πρόκειται να ακολουθήσει: στον τελεγκέφαλο, στο σημείο του πρόσθιου λοβού. Ταιριάζει με το αίσθημα του "έφθασα" και του "αισθάνομαι-μια-ασφάλεια". Σε αυτή την περίπτωση έχουμε την έκριση της σεροτονίνης, της ενωτικής ορμώνης οξυτοξίνης και της ορμώνης της ευτυχίας ενδορφίνης, οι οποίες είναι ήσυχες διαβιβαστικές ουσίες, τις οποίες δεν λαμβάνουμε υπόψιν μας σωματικά. Όπως βλέπετε, πρόκειται για δυο διαφορετικές καταστάσεις, απλά έχουμε ξεχάσει να τις ξεχωρίζουμε.

Ερωτηση 3: Αυτό που προσπαθούσαν να πετύχουν μέχρι πρόσφατα οι σύμβουλοι σχέσεων, ήταν να παρατείνει το ζευγάρι μέσα στη σχέση του το αίσθημα του ερωτευμένου. Ακούγονταν μάλιστα συμβουλές, όπως η αγορά "νέων" εσώρουχων, ή η οργάνωση κάποιων ραντεβού ως Date-Nights, ώστε να κρατήσουν ζωντανό αυτό το "γαργαλητό" του ερωτευμένου μέσα στη σχέση. Τί βρίσκετε λάθος σε αυτό;

Holger Kuntze: Δεν βρίσκω κάποιο λάθος επάνω σε αυτό. Όμως, όταν τα έχει δοκιμάσει κανείς όλα αυτά, καταλήγει κάποια στιγμή και πάλι στο ίδιο σημείο. Είναι ωραίο αίσθημα να σε γαργαλάει ο έρωτας για τρια ή πέντε χρόνια περισσότερο, όμως - επιτρέψτε μου να υπερβάλω συνειδητά - όταν έχεις πάει 300 φορές στο ερωτικό Club, όταν έχεις δει 300 ταινίες πορνό, όταν έχεις κάνει ανταλλαγή συντρόφου και έχεις δοκιμάσει όλα τα ερωτικά εσώρουχα και παιχνίδια, κάποια στιγμή θα καταλήξεις και πάλι στο ίδιο σημείο!

Ερωτηση 4: Ζευγάρια που είναι αρκετό καιρό μαζί, πιστεύουν συχνά, πως μπορούν να ελευθερωθούν από μια - όχι ικανοποιητική - περίπτωση σχέσης μόνο με το χωρισμό. Εσείς, προτείνετε κάτι άλλο;

Holger Kuntze: Η εναλλακτική λύση είναι, να δουν τι έχουν πετύχει σαν ζευγάρι και να το εκτιμήσουν αυτό. Έχω πολύ συχνά ζευγάρια που με επισκέπτονται, και έχουν ακριβώς αυτό το θέμα: δεν είναι πια συναρπαστική η σχέση. Για αυτά τα ζευγάρια είναι απίστευτα ελαφρυντικό, όταν τους λέει κάποιος πως κάτι τέτοιο δεν είναι καν αναγκαίο. Προκαλεί μια ακραία αλλαγή μέσα τους, μόλις συνειδητοποιήσουν οι άνθρωποι αυτοί, πως ακριβώς αυτό - που στην αρχή της θεραπείας έβλεπαν ώς βαρετό μέσα στη σχέση - ξαφνικά μπορούν να το αισθανθούν και ως ασφάλεια, ηρεμία και την αίσθηση πως επιτέλους έχουν φτάσει κάπου. Κι έτσι αλλάζει και ο τρόπος που βλέπει κανείς τη σχέση αυτή. Τα ίδια ζευγάρια, φεύγοντας λένε: ναι, πραγματικά όλα είναι εντάξει.

Ερωτηση 5: Δηλαδή, σκοπός είναι να ερμηνεύσουμε "αλλιώς" μια όχι και τόσο καλή κατάσταση;

Holger Kuntze: Όχι, επειδή κατα βάθος είναι ήδη από την αρχή μια καλή κατάσταση. Όταν όμως η κοινωνία σου λέει συνέχεια, πως μια "καλή" κατάσταση σημαίνει συναισθηματική αναστάτωση, ακροβατικές διαδρομές συναισθημάτων, και διαφήμιση Bacardi στην παραλία, τότε παύει να βιώνει κανείς την ήρεμη ροή της σχέσης του ως υπέροχη. Φυσικά, έρχονται σε εμένα και ζευγάρια με σοβαρά προβλήματα επικοινωνίας, ζευγάρια που μαλώνουν άγρια, ζευγάρια που έχουν πάψει ήδη εδώ και καιρό να κάνουν έρωτα μεταξύ τους. Και φυσικά, αυτά είναι σοβαρά προβλήματα τα οποία θα πρέπει να λυθούν. Σκοπός δεν είναι να κρατήσουμε μέσα στη σχέση ένα Status quo, το οποίο δεν είναι εντάξει και για τους δύο - και για κάτι τέτοιο δεν πρέπει να βρίσκουμε όμορφα λόγια. Όμως πολλοί έρχονται σε εμένα μέσα σε μια σταθερή σχέση, η οποία είναι εντάξει - και πιστέυουν, πως κάτι δεν πάει καλά. Όταν μάθουν να εκτιμούν αυτό που έχουν, θα αποκτήσει και η σχέση τους αυτόματα μια άλλη ποιότητα.

Ερωτηση 6: Περιγράφετε μια σχέση αγάπης ως μια τρίφωνη συγχορδία αποτελούμενη από πάθος, συμβίωση και φιλία. Το πάθος όμως, θα μπορούσε να το κατατάξει πολύ σωστά κανείς στον έρωτα. Τι εννοείτε - αναφερόμενος ως προς το ζευγάρι - με τη συμβίωση και τη φιλία;

Holger Kuntze: Τη συμβίωση - το να κάνεις κάτι μαζί με κάποιον άλλον άνθρωπο στη ζωή σου - τη γνωρίζουν οι περισσότεροι ακόμη από το στάδιο του έρωτα. Αποφασίζουμε να κατοικήσουμε μαζί σε έναν χώρο, περνάμε μαζί τις διακοπές μας, βγάζουμε τα σκουπίδια στον κάδο, αποφασίζουμε για παιδιά. Αυτά είναι μερικά από τα κλασικά θέματα διαπραγμάτευσης μέσα σε ένα ζευγάρι, τα οποία πολύ συχνά θα μπορούσαν και να επεκταθούν. Η φιλία όμως είναι μια στοργή, η οποία με πίστη και εμπάθεια θέλει το καλύτερο για τον άλλον. Αυτό δεν σημαίνει, πως επειδή καταλαβαίνουμε καλά ο ένας τον άλλον, θα μπορούσαμε να συμφωνούμε και σε θέματα πολιτικής, αθλητισμού, κοινωνικά θέματα ή ακόμη και στο χιούμορ. Αλλά - σε παλαιομοδίτικο στυλ - φιλία σημαίνει: "θέλω να μην μείνεις στάσιμος, να γίνεις τόσο μεγάλος ώστε να ζήσεις τις πιο όμορφες πλευρές του εαυτού σου, και σε όλα αυτά - εγώ σου συμπαραστέκομαι." Όταν ο σύντροφος επιθυμεί να βγάλει δίπλωμα για πλωτό σκάφος, έχει - μέσα στη σχέση - την ελευθερία και το χρόνο για να το κάνει. Και μάλιστα ως χρόνο που του παραχωρούμε με ευχαρίστηση λόγω της αγάπης μας για αυτόν, και όχι ως χρονικό "πακέτο" το οποίο έχουμε σκοπό να διαπραγματευτούμε σε ανταλλαγή με κάποιο άλλο. Όταν φτάνω στο σημείο να αναφέρω ακριβώς αυτά τα πράγματα, πολλά ζευγάρια αισθάνονται "γυμνά" - επειδή δεν έχουν εμπειρία με κάτι τέτοιο.

Ερωτηση 7: Όμως σε τελική γραμμή, τα ζευγάρια δεν γλυτώνουν τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης - ή μήπως ναι;

Holger Kuntze: Φυσικά και υπάρχουν θέματα διαπραγμάτευσης μέσα σε ένα ζευγάρι - και όχι θέματα, όπως το ποιός θα βγάλει τα σκουπίδια ή ποιός θα πάει να πάρει τα παιδιά. Υπάρχουν όμως πιο πολύπλοκα θέματα για διαπραγμάτευση - όπως είναι π.χ. "γάμος, ναι ή όχι", "παιδιά, ναι ή όχι". Σε μια τέτοια περίπτωση όμως, θα πρέπει κανείς να μπορεί να ακούσει και τη γνώμη του άλλου. Υπάρχουν ζευγάρια, που πιστεύουν πως η επικοινωνία πληροί το σκοπό, να μιλάνε για τόσο χρονικό διάστημα μεταξύ τους, μέχρι να καταλήξουν στο συμπέρασμα που επιθυμούν. Επικοινωνία όμως σημαίνει, να θέτεις ανοιχτά όλα τα θέματα επάνω στο τραπέζι της συζήτησης. Να μπορείς να εκφράσεις με φιλαλήθεια τη γνώμη σου, να στηρίξεις τη θέση σου, να αναφέρεις τις αμφιβολίες και τους φόβους σου, και να πάρεις από τον σύντροφό σου την ανταπόκριση: "Σε νιώθω και σε καταλαβαίνω, ακόμη κι αν έχω διαφορετική γνώμη από τη δική σου. Το αποδέχομαι, και είμαι πρόθυμος να δούμε πως μπορούμε να βρούμε μια λύση." Το λάθος πολλών όμως είναι, πως προσπαθούν να διαπραγματευτούν ανακατεύοντας τα θέματα μεταξύ τους. Δεν μπορείς όμως να διαπραγματευτείς το πέταμα των σκουπιδιών με τη σεξουαλικότητα μέσα στη σχέση, αυτό δεν γίνεται. Κι ας μην ξεχνάμε: πολλά θέματα μπορούν να λυθούν πιο εύκολα χωρίς διαπραγμάτευση, αλλά μέσα από μια συζήτηση φιλικού επιπέδου.

Ερωτηση 8: Υπάρχουν καταστάσεις, στις οποίες η προσέγγιση σας δεν θα έφερνε αποτέλεσμα;

Holger Kuntze: Φυσικά, κι εδώ θα πρέπει να είναι κανείς ειλικρινής. Πριν ασχοληθεί κανείς με τον τρόπο που θα πρέπει να χρησιμοποιήσει ώστε να σταθεροποιήσει μια σχέση, θα πρέπει να δει καταρχήν - άν αυτή η σχέση μπορεί να σωθεί. Υπάρχουν κλασσικές ατομικές διαταχές όπως ο έντονος ναρκισσισμός, η οριακή (μεταιχμιακή) διαταραχή προσωπικότητας, η παθητική επιθετικότητα και εξαρτησιογόνα θέματα, όπου στο προσκήνιο βρίσκονται άλλα πράγματα από ότι η σχέση. Κι όταν βρεθεί κάποιος αντιμέτωπος με αυτές τις διαταραχές, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν μπορεί να σωθεί η σχέση, επειδή η ζημιά που προκαλεί η διαταραχή είναι πολύ μεγαλύτερη. Υπάρχουν όμως και βιογραφικοί παράγοντες του τρόπου ζωής. Όπως όταν π.χ. κάποιος έχει ζήσει ή ξεπεράσει την ιδέα του να δημιουργήσει οικογένεια ενώ ο σύντροφός του έχει την επιθυμία να αποκτήσει παιδιά, θα έπρεπε σε μια τέτοια περίπτωση να είναι κανείς απόλυτα ειλικρινής απέναντι στον σύντροφό του. Δεν έχει νόημα να περιμένει κανείς πέντε ή επτά χρόνια, επειδή απλά χρειάζεται χρόνο για να "σκεφτεί". Προφανώς, το θέμα αυτό έχει τελειώσει για αυτόν, όμως θα πρέπει να δώσει την ευκαιρία και στον άλλον, να μπορέσει να βρεί έναν σύντροφο ο οποίος επίσης επιθυμεί παιδιά. Εκτός αυτού, ο κάθε ένας θα πρέπει να ερωτηθεί μέσα του: είμαι κάποιος που επιθυμεί την επαφή ή την απόσταση; Είμαι κάποιος που αποφασίζει μόνος του για τα πάντα; Και - γενικά - θέλω να ζήσω μαζί με κάποιον άλλον άνθρωπο και να μοιραστούμε τα πάντα; Επάνω σε αυτά θα πρέπει να μιλήσουμε ανοικτά, για να μπορέσουμε να δούμε σοβαρά άν "ταιριάζει". Διαφορετικά, ενεργούμε σε σημεία τα οποία δε έχουν καμμία σημασία, ενώ παράλληλα δεν υπάρχουν καν τα θεμέλια εκείνα, επάνω στα οποία θα μπορούσε να βασιστεί η σχέση.

Ερωτηση 9: Άρα, καταλήγουμε υπέρ μιας σχέσης βασισμένη επάνω στη λογική;

Holger Kuntze: Δεν μου αρέσει αυτή η έκφραση, επειδή παραμελεί την αγάπη. Εγώ αγορεύω υπέρ της σχέσης από αγάπη με μια ήρεμη ροή, ως αντίθεση σε μια γενική ερωτική σχέση εξάρτησης. Μπορεί - ίσως - μια τέτοια σχέση να περιέχει και λιγο περισσότερα μερίδια λογικής - αυτό δεν πειράζει. Υπάρχουν όμως πολλά επιχειρήματα υπερ μιας τέτοιας σχέσης, τα οποία αποδεικνύουν πως - μακροπρόθεσμα - τέτοιου είδους σχέσεις χαρακτηρίζονται από μια μοναδικής ποιότητας σταθερότητα. Ένας 20χρονος δεν μπορεί να το γνωρίζει ακόμη αυτό. Όμως ένας 40χρονος έχει αποκτήσει ήδη την εμπειρία, πως το να είσαι ερωτευμένος με κάποιον δεν σημαίνει αυτόματα πως μπορείς να τον αγαπήσεις κιόλας. Το να μπορείς να ξεχωρίσεις αυτά τα δύο μεταξύ τους, είναι πολύ σημαντικό. Το να είσαι ένας καλός ερωμένος ή καλός κωμικός στην παρέα, δεν λέει κάτι σχετικά με τον αυριανό ρόλο του ως πατέρας ή σύντροφος της καθημερινότητας. Το ένα δεν έχει καμμία απολύτως σχέση με το άλλο. Η συλλογική παραφροσύνη όμως είναι, πως η ισχύς του έρωτα θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να παίξει κάποιο ρόλο στη σταθερότητα της σχέσης - όμως δεν είναι έτσι. Το καλύτερο θα ήταν ίσως: Γνωριζόμαστε, ερωτευόμαστε ο ένας τον άλλον τρελά, και καταφέρνουμε μακροχρόνια να είμαστε σε μια όμορφη και ήρεμη σχέση, άσχετα αν εκείνη τη στιγμή δεν είμαστε άλλο ερωτευμένοι ο ένας στον άλλον. Και θέλω να υποδείξω σε όλα τα ζευγάρια, πως εκείνη τη στιγμή ξεκινάει το "ωραίο" και όχι το πρόβλημα!